STRONA GŁÓWNA NA POCZĄTKU... ODPYCHANIE KOSMICZNE SUPER WSZECHŚWIAT EKSPANSJA EWOLUCJA WSZECHŚWIATA PROMIENIOWANIE TŁA

Supernowa

N63A - Pozostałość wybuchu gwiazdy supernowej
żródło: NASA, ESA, and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)

rest of supernova
Agresywnie i chaotycznie wyglądająca chmura gazu i kurzu na obrazie kosmicznego teleskopu Hubble to pozostałość wybuchu gwiazdy supernowej.

N63A jest śladem masywnej gwiazdy która eksplodowała, pozostawiajając resztki warstw gazu w tak turbulentmym kiedyś regionie.
Gwiazdy supernowe - są to procesy wybuchu odznaczające się nagłym wzrostem jasności gwiazdy do około milion razy. Podczas wybuchu znaczna część materii zostaje wyrzucona w przestrzeń międzygwiezdną. Są dwie przyczyny wybuchu supernowych.

Pierwsze zwane supernowymi II typu to zaawansowane ewolucyjnie masywne gwiazdy zwane czerwonymi nadolbrzymami (ich masa jest 10 razy większa od masy Słońca). W tak dużych gwiazdach tworzą się coraz to cięższe pierwiastki aż do żelaza i niklu. Gęstość jądra rośnie. Gdy temperatura wzrośnie do 10 miliardów stopni następuje gwałtowny rozpad jąder żelaza i niklu na jądra helu i neutrony.

Złożone procesy przemian jądrowych sprawiają, że równowaga między siłami grawitacyjnymi a ciśnieniem składników rdzenia ulega zachwianiu i rdzeń ten ulega grawitacyjnemu zapadnięciu się. Następuje potężna implozja, a opadające na jądro wewnętrzne warstwy gwiazdy ulegają odbiciu od sprężystego jądra.

Powstaje fala uderzeniowa wyrzucająca zewnętrzne warstwy gwiazdy. W czasie wybuchu temperatura wzrasta na tyle, że zachodzą szybkie reakcje syntezy ciężkich pierwiastków, które rozpraszają się w przestrzeniach miedzygwiezdnych, zasilając rozproszoną materię w ciężkie pierwiastki. Z takich ciężkich pierwiastków powstałych po wybuchach supernowych jest zbudowana Ziemia i człowiek. Warto pamiętać, że w czasie wybuchu supernowej, i tylko wtedy, powstają najcięższe pierwiastki takie jak złoto i ołów, a także o tym, że w skład każdego z nas wchodzą pierwiastki, które powstały w czasie wybuchu supernowej. .

Jasność gwiazdy po wybuchu supernowej rośnie wówczas dziesiątki a nawet setki milionów razy, osiagając blask porównywalny z całą galaktyką. Po wybuchu jasność supernowej maleje (dwukrotny spadek co kilkadziesiat dni). Po kilku latach widać już tylko rozszerzająca sie otoczkę, która tworzy w miejscu wybuchu nieregularną mgławice, zwana pozostałością supernowej. Zapadnięte jadro gwiazdy przekształca się w gwiazdę neutronową lub czarną dziurę.

Drugim źródłem supernowych (supernowa I typu) są układy podwójne składające się z niestabilnego białego karła o masie bliskiej masie krytycznej (wynoszącej prawie 1.4 masy Słońca) i drugiego składnika np. czerwonego olbrzyma. Gdy w wyniku akrecji (przepływu) materii z drugiego składnika masa białego karła przekroczy wartość krytyczną to wtedy ciśnienie gazu nie jest w stanie zrównoważyć grawitacji i gwiazda zaczyna się gwałtownie kurczyć, a jego temperatura gwałtownie rośnie i osiąga temperaturę bliską temperatury przy której prawdopodobieństwo reakcji jądrowych zaczyna zbliżać się do jedności. Rozpoczyna się reakcja termojądrowa w całej objętości, podobnie jak w bombie wodorowej. Wydzielona w tym procesie energia spowoduje bardzo gwałtowne zainicjowanie reakcji termojądrowych. Energia wyprodukowana w tych reakcjach jest tak duża że prowadzi do rozerwania gwiazdy. W przestrzeń zostaje wyrzucona cała materia gwiazdy.

W naszej Galaktyce zaobserwowano dotąd 7 supernowych. Bezpośrednio w latach 1054, 1572, 1604, a pozostałe wykryto po pewnym czasie. Ocenia się, że powinno być w Naszej Galaktyce około 2-3 wybuchów supernowych na 100 lat. Najsilniejszym wybuchem była gwiazda w Mgławicy Krab, odnotowana w wielu kronikach w 1054 roku. Obecnie obserwujemy tam mgławicę, w środku której znajduje się pulsar (gwiazda neutronowa). Poza galaktyką jest znanych obecnie 400 supernowych. Najlepiej jest zbadana supernowa zaobserwowana 1987 w Wielkim Obłoku Magellana.

Zobacz też artykuł Supernowa w Wikipedii

Zobacz życie gwiazd w Przesłance Redukcji Wymiarowej

Księga Gości Dodaj wpis

Ranking Stron Astronomicznych UNIVERSE SITE


2002-2014. Ostatnia aktualizacja strony: 14-5-2014.
Opracował: Romuald Kurjańczyk